Czym jest fontanna?

Fontanna (wodotrysk) jest urządzeniem wodnym, najczęściej ozdobnym, wyrzucającym pod ciśnieniem wodę z dysz lub dyszy. Stosuje się ją najczęściej na placach i parkach, jako element dekoparcyjny oraz atrakcję.

Jedną z form fontanny jest fontanna naturalna- woda wypływa pod ciśnieniem ze źródła. Przy budowie fontann wykorzystywano czasem źródła artezyjskie i tego typu fontannę zainstalowano po raz pierwszy w roku 1126 w Artois.

Jedna z konstrukcji składa się z basenu z przelewem i trzonu z dyszą. Do trzonu doprowadzona jest pod ciśnieniem woda, która tryska z jednej lub kilku dysz. Opadająca woda gromadzona jest w basenie. Basen może być złożony z jednej lub kilku mis różnej wielkości i różnego kształtu. Ilość wody w basenach regulowana jest za pomocą przelewów. Innym rodzajem fontann są takie, w których woda spływa w formie kaskad. Najbardziej znanym jej przykładem jest Fontanna di Trevi w Rzymie, która zasilana jest grawitacyjnie, wodą spływającą do niej akweduktem. Fontanny często mają bogate oprawy rzeźbiarskie lub architektoniczne.

Historia fontann
W Pompejach odkryto znaczne ilości rozmaitych fontann, było ich bardzo dużo zwracając uwagę na niewielką skalę miasta, liczącego ok. 10 tysięcy mieszkańców i mającego 3 luksusowe kopmpleksy basenowe oraz setki garkuchni i restauracji.

Rozmaite typy fontann znane były już w wczesnej fazie starożytności. Służyły przede wszystkim ozdobie (umieszczano je w ogrodach, parkach, na placach miast i dziedzińcach pałaców), a także pełniły funkcje użytkowe lub kultowe (np. w meczetach i wczesnochrześcijańskich bazylikach). Fontanny stosowano także do rozprowadzania wody pitnej dla osób, do których nie sięgał wodociąg, w którym technologicznie nie wytwarzano zbyt wielkiego ciśnienia, wobec czego górne piętra kamienic nie miały bieżącej wody (w starożytności budowano lokale nawet do 10 pięter).

Współczesne fontanny
Współczesne fontanny często mają wbudowane automatyczne urządzenia do iluminacji czy regulacji strumienia wody (przykładem może być Wrocławska Fontanna multimedialna, Multimedialny Park Fontann w Warszawie czy też śpiewająca fontanna w Mariańskich Łaźniach). Budowa fontann jest regulowana normą DIN VDE 0100-702 (VDE 0100-702).

Rozróżnia się dwa podstawowe typy fontann:

europejski – woda tryska ponad zbiornik, a następnie wpada do niego, jednocześnie burząc lustro wody; tego typu fontanny rozpowszechniły się w Europie na początku ery nowożytnej i są obecnie najpopularniejsze;
arabski – woda nigdy nie znajduje się w powietrzu, tylko wycieka z otworu po elementach swojej konstrukcji; fontanny tego typu budowali początkowo muzułmanie, głównie na półwyspie Iberyjskim i w Turcji; obecnie fontanny tego typu są mniej popularne od europejskich;

Najwyższe fontanny:

King Fahd’s Fountain, Dschidda, Rotes Meer – 312 m
Weltcup-Fontäne, Seoul, Hangang – 202 m
Gateway Geyser, St. Louis, Missouri – 195 m
Port Fountain, Karatschi, Arabisches Meer – 189 m
The Fountain, Fountain Hills, Arizona – 183 m
Captain Cook Memorial Waterjet, Canberra, Jezioro Burley Griffin – 147 m
Jet d’eau, Genewa, Jezs. Genewskie – 140 m
Historische Fontäne Richterswil, Jezioro Zurychskie, Zürichsee – 101 m
Emperor Fountain w oogrodzie Chatsworth House – 84 m
Große Fontäne w Wielkim Ogrodzie, Hannover-Herrenhausen – 80 m
Fontäne Halle (Saale) auf der Ziegelwiese in Halle/Saale – 80 m
Binnenalster-Fontäne, Hamburg – 60 m
Fontäne im Forggensee, Füssen – 60 m (możliwe że ją zdemontowano)
Degassing-Project-Fountain Nyos-See, Kamerun – do 50 m (CO2-wydzielanie)
See-Fontäne Friedrichshafen, Bodensee
Fontäne im Traunsee bei Gmunden
See-Fontäne Lugano-Paradiso
Obersee-Springbrunnen-Arosa

File:FontaeneHalleSaaleZiegelwiese.jpg
opr. A. Fularz na podst. Wikimedia