Historia fontann

"W Mezopotamii - kolebce cywilizacji, pierwsze fontanny znane są od 3 tysiąclecia pne.
W starożytnej Grecji fontanny istniały już w VI wieku pne. Były wykonane z kamienia i marmuru.

W Pompei w domach bogatych Rzymian odkryto małe fontanny ulokowane w atrium lub wewnętrznym dziedzinicu. Sam Rzym w 98 r. posiadał 39 monumentalnych fontann czerpiących wodę z akweduktów. W średniowieczu fontanny często symbolizowały raj, czystość. Te umieszczone w klasztorach służyły do obmywania w obrzędach religijnych.

Fontanny renesansowe wzorowane były na antycznych opisach. Jedną z pierwszych nowych fontann, zbudowaną w Rzymie w okresie renesansu była fontanna na placu przed kościołem Santa Maria in Trastevere (1472) na miejscu wcześniejszej rzymskiej fontanny."

- fragment, wg www.kolumny-architektoniczne.pl/

Definicja fontanny

Jest to urządzenie w którym woda wypływająca ze źródła (łac. fons) napełnia otwarty zbiornik jakiegoś rodzaju, oraz odpływa z niego. Jej konstrukcja składa się z basenu z przelewem i trzonu z dyszą. Do trzonu doprowadzona jest pod ciśnieniem woda, która tryska z jednej lub kilku dysz. Woda opadając gromadzona jest w basenie. Basen może być złożony z jednej lub kilku mis różnej wielkości, różnego kształtu. Ilość wody w basenach regulowana jest za pomocą przelewów.

Fontanny zwykle mają bogate oprawy rzeźbiarskie lub architektoniczne. Mogą być ścienne lub wolnostojące. Płaszcze wody mogą przepływać przez powierzchnie z metalu, szkła, kamienia, betonu. Wspólną cechą fontann jest dysza (jedna lub wiele), w których woda jest zmuszana pod ciśnieniem do wybicia się w górę na określoną wysokość. Najbardziej znaną fontanną świata jest ta zamontowana na Jeziorze Genewskim. Więcej o tego typu fontannach znajdziecie Państwo w artykule "Fontanny Świata".

Fontanny umieszczano w ogrodach, parkach, placach miast i dziedzińcach pałaców. Przy budowie fontanny czasem wykorzystywano źródła artezyjskie. Współczesne fontanny często mają wbudowane automatyczne urządzenia do iluminacji, regulacji strumienia wody, np. śpiewająca fontanna w Mariańskich Łaźniach - "śpiewa" w rytm podkładu muzycznego.

Rozróżnia się dwa zasadnicze typy fontann:

fontanna europejska - jest to fontanna, w której woda tryska ponad zbiornik, a następnie wpada do niego, jednocześnie burząc lustro wody. Tego typu fontanny rozpowszechniły się w Europie na początku ery nowożytnej i są obecnie najpopularniejsze;

fontanna arabska - jest to fontanna, w której woda nigdy nie znajduje się w powietrzu, a wycieka z otworu po elementach swojej konstrukcji. Fontanny tego typu budowali muzułmanie, szczególnie na półwyspie Iberyjskim (Granada) oraz w Turcji.

Historia

Pierwsze fontanny konstruowano w czasach antycznych, i szybko stały się one podstawowym elementem wyposażenia miast. Rozwój pierwszych sieci wodociągowych ponad 6 tysięcy lat temu umożliwiał wykorzystanie nadmiaru wody doprowadzanej akweduktami. Bazowały one na strumieniu swobodnie płynącej wody, choć już w starożytności tłumy przyciągały fontanny strzelające w górę strumieniami wody dzięki ręcznie napędzanym pompom.

Greccy inżynierowie wykazywali szczególną biegłość w technice fontann, wykorzystując ciśnienie wody do napędzania organów wodnych lub różnych automatów. Inne wczesne fontanny były geometrycznie zregularyzowanymi wodotryskami w perskich ogrodach. Do idei fontann powrócono współcześnie. W XVI wieku znanymi założeniami fontannowymi były manierystyczne ogrody we Włoszech oraz ogrody Mughal w Indiach.
opr. A. Fularz